قلعه بابک یکی از باشکوهترین دژهای تاریخی ایران است که در دل کوههای سر به فلک کشیده و سرسبز آذربایجان شرقی و در نزدیکی شهرستان کلیبر جا خوش کرده است. این قلعه که به نام سردار آزادیخواه ایرانی، بابک خرمدین، نامگذاری شده، یادگاری از مبارزات دلیرانهای است که در برابر خلافت عباسی در قرن سوم هجری شکل گرفت.
معماری خاص، موقعیت حساس بر بالای کوه و چشماندازهای بینظیر طبیعی، قلعه یا دژ بابک را به یکی از مهمترین جاذبههای تاریخی و گردشگری کشور تبدیل کرده است. این دژ ماندگار نه تنها نمادی از مقاومت و ایستادگی است، بلکه گنجینهای از تاریخ، فرهنگ و هنر معماری ایرانی محسوب میشود. با ما همریبایاه شوید تا در مورد این دژ ماندگار بیشتر بدانیم.
با قلعه بابک خرمدین بیشتر آشنا شوید
با قلعه بابک خرمدین بیشتر آشنا شویددر معرفی معروفترین قلعههای ایرانی به قلعه زیبای بابک خرمدین میرسیم که یادگار رشادتها و جانفشانیهای این سردار ایرانی است. قلعه بابک که با اسمهایی مانند: دژ بابک یا قلعه جمهور هم شناخته میشود، یکی از دیدنیهای شهر کلیبر در استان آذربایجان شرقی است که روی قلهای بلند قرار دارد و اطراف آن را درههایی عمیق با عمق ۴۰۰ تا ۶۰۰ متر فرا گرفتهاند. وقتی به بالای قلعه برسید، منظرهای بسیار وسیع و چشمنواز پیش رویتان خودنمایی میکند که نشانگر این موضوع است که این قله در گذشته موقعیت بسیار مناسبی برای دیدهبانی و نگهبانی داشته است.
تاریخچه قلعه بابک یا قلعه جمهور
تاریخچه قلعه بابک یا قلعه جمهوربر پایه بررسیهایی که پژوهشگران روی نقوش و آثار باقیمانده در قلعه انجام دادهاند، احتمال میدهند که قدمت قلعه بابک به قرنهای ۶ و ۷ میلادی بازگردد. در این قلعه سکههایی مسی نیز کشف شده که به دلیل فرسودگی زیاد، نوشتههای روی آنها خوانا نیست. اطلاعات دقیقی از پیشینه قلعه در دوران پیش از اسلام به دست نیامده اما برخی باور دارند که در دوره هخامنشی، قومی از جنوب غربی دریای خزر در این منطقه زندگی میکردهاند. برخی کارشناسان معتقدند قلعه بابک در دوران ساسانی یا اشکانی ساخته شده است، چرا که سبک معماری آن به بناهایی مانند: تخت سلیمان شباهت دارد. با این حال، تاریخ دقیق ساخت قلعه همچنان مشخص نیست.
در قرون دوم و سوم هجری، این قلعه مرمت شده و تغییراتی که در زمان بابک خرمدین به وجود آمده هنوز پس از گذشت بیش از ۱۲۰۰ سال قابل مشاهده است. موقعیت قلعه بر روی ارتفاعات و در دل درههای عمیق، باعث شده تا از نظر نظامی بسیار مستحکم باشد. مسیر سخت کوهپیمایی دشمنان را زمینگیر میکرده و قبل از رسیدن به قلعه با مشکل مواجه میشدند و توانایی حمله را نداشتند. این ویژگیها قلعه را به نمونهای بینظیر از معماری در تاریخ ایران تبدیل کرده است.
بخشهای مختلف قلعه زیبای بابک
بخشهای مختلف قلعه زیبای بابکقلعه بابک از سه طبقه تشکیل شده و هر طبقه بخشهایی دارد که هر طبقه به منظور خاصی ساخته شده است، در ادامه به شرح طبقات این قلعه میپردازیم که عبارتند از:
ورودی و دروازه اصلی
فقط یک راه برای ورود به قلعه وجود دارد و آن، گذر از دروازه اصلی است. پس از عبور از دروازه و برج قلعه، به یک مسیر باریک و شیبدار حدود ۱۰۰ متری میرسید که شما را به ورودی اصلی ساختمان قلعه میرساند. این مسیر شامل تعداد زیادی پله است که بهدلیل عرض کم، تنها یک نفر میتواند از آن عبور کند.
برجها و باروهای نگهبانی
در چهارگوشه قلعه برجهایی برای نگهبانی ساخته شدهاند که اطراف را به خوبی زیر نظر دارند. بهدلیل ارتفاع زیاد قلعه، نگهبانان میتوانستند از فاصله دور، رفتارهای دشمن را ببینند. این طراحی دقیق قلعه را به دژی محکم و مقاوم در برابر حملهها تبدیل کرده بود.
تالار اصلی
در مرکز قلعه تالاری تعبیه شده که هفت اتاق در اطراف آن ساخته شده است. این اتاقها مانند نگهبانی تالار را در برگرفتهاند. بنای اتاقها و تالار طوری است که تالار اصلی به تمامی اتاقها راه دارد.
آبانبارها
در شرق قلعه، چند آبانبار وجود دارد که با ملات ساروج ساخته شدهاند تا در برابر نفوذ آب مقاوم باشند. سقف این آبانبارها به شکل گهوارهای یا طاق جناقی طراحی شده که استحکام و مقاومت خوبی دارد. در فصلهای سرد سال، باران و برف در این آبانبارها جمع میشد تا در تابستان یا هنگام محاصره، کمبود آب جبران شود.
پلههای قلعه
بخش زیادی از پلههای قلعه از بین رفتهاند و تنها آثار کمی از آنها باقی مانده که بهصورت خاکی یا سنگی از دل زمین بیرون زدهاند. همین پلههای باقیمانده راه رسیدن به بالای قلعه را ممکن میسازند. البته در فصل زمستان بهدلیل سرما و یخبندان، عبور از این پلهها ممکن است خطرناک باشد، بنابراین احتیاط کنید.
این بخشهایشرح داده شده همگی نمونههایی از معماری هوشمندانه و تدابیر دفاعی قلعه بابک هستند که آن را به یکی از مهمترین قلعههای تاریخی ایران تبدیل کردهاند.
قلعه بابک چند چله دارد؟
قلعه بابک به صورت کلی حدودا 1000 پله دارد.
بهترین زمان بازدید از قلعه تاریخی بابک و آدرس
بهترین زمان بازدید از قلعه تاریخی بابک و آدرسقلعه بابک یا جمهور در منطقهای کوهستانی واقع شده و در فصل زمستان با سرمای شدید و بارش برف سنگین روبهرو میشود. به همین دلیل، بهترین زمان برای بازدید از این جاذبه تاریخی، فصلهای گرم سال است. البته با توجه به سختی راه و ناهمواری آن، سفر در روزهای خیلی گرم تابستان توصیه نمیشود؛ چرا که احتمال گرمازدگی وجود دارد.
اگر بهدنبال آبوهوایی معتدل و عالی هستید، فاصله فروردین تا اوایل خرداد و همچنین شهریور تا مهر، بهترین زمان سفر و بازدید از قلعه بابک خواهد بود. این زمان شلوغترین زمانها برای بازدید از این دژ هستند، چرا که بسیاری از گردشگران این زمان را برای سفر انتخاب میکنند. با این حال، اگر دوست دارید در آرامش و دور از شلوغی از قلعه بازدید کنید، میتوانید اوایل پاییز و قبل از آغاز سرما را برای سفر در نظر بگیرید. در این زمان، هم از هوای خنک و مطبوع لذت میبرید و هم تجربهای خلوتتر خواهید داشت.
آدرس قلعه بابک:
این قلعه در استان آذربایجان شرقی، کلیبر، ۳ کیلومتری شهر جذاب کلیبر قرار دارد.
سخن پایانی
سخن پایانیقلعه بابک خرمدین قلعهای ماندگار از قرن دوم و سوم است که بر فراز قلهای در آذربایجان شرقی و در دل هزاران منظره طبیعی و گردشگری نقش بستهاست. این قلعه دارای راهی صعبالعبور بوده تا راه ورود به قلعه برای دشمنان دشوار گردد. طراحی دقیق آبانبار برای نمونهای دیگر از زیرکیهای مرد مبارز ایرانی بوده تا در زمان کم شدن آب نگرانی وجود نداشته باشد. اگر به آذربایجان شرقی رفتید و به نزدیکی شهر کلیبر رسیدید به پاس زنده نگهداشتن یاد بابک سری به قلعه بزنید و از نزدیک دژ و شاهکار این مرد ایرانی را ببینید.
به عنوان یک معمار با تجربه، وظیفه خودم میدونم که تجربیاتم رو در اختیار عزیزانی که به این حوزه علاقه دارند قرار بدم و در این مسیر راهنماییشون کنم.
بدون دیدگاه