کاشی لچک
کاشی لچک (flexible tile) یکی از نمونه های کاشی سنتی ایرانی است که معمولا در قسمت گوشه ای محراب مساجد قرار میگیرد و دارای فرمی خاص و شبیه به سه گوشه است. همین فرم خاص و طراحی شده کاشی لچک است که آن را به یکی از متریال های مهم در معماری سنتی ایرانی تبدیل کرده است.
این کاشی میتواند دارای طرح های متنوعی از نقوش هندسی گرفته تا گل و بوته باشد که همگی در فضای محراب مسجد قابل استفاده اند. برای ساخت بدنه کاشی لچک ابتدا به ترسیم دو پاره خط با زاویه 90 درجه عمود برهم میپردازیم و سپس انتهای این دو خط را که آزاد هستند با استفاده از کمان هایی به شکل های متفاوت (با توجه به فرم طاق و قوس) به هم متصل میکنیم تا فرم نهایی کاشی طرح لچک پدیدار شود.
از آنجایی که کاشی لچک بیشتر در طاق ها و محراب های فضاهای مذهبی مورد استفاده قرار میگیرد طراحی هایی با خطوط نستعلیق، ثلث و کوفی نیز از این کاشی موجود است که هماهنگی خوبی را با فضای معنوی مساجد برقرار میکند. کاشی مخصوص لچک میتواند علاوه بر مساجد در فضاهایی مانند کاخ ها، مدارس علمیه، زیارتگاه ها و… نیز مورد استفاده قرار گیرد.
در ادامه این مقاله قصد داریم به بررسی هرچه دقیق تر و بیشتر ویژگی ها و کاربرد های کاشی لچک بپردازیم و مراحل ساخت آن را مرور کنیم.
لچک چیست؟
لچک چیست؟برای شناخت هرچه بهتر و بیشتر کاشی لچک بهتر است ابتدا با لچک در معماری سنتی ایرانی آشنا شویم. لچک در واقع به قسمتی گوشه ای از طاق و قوس ها گفته میشود که در اثر ترسیم و یا ساخت منحنی خالی مانده و عملا زیبایی و کاربری خاصی ندارد. هنرمندان و معماران خوش فکر ایرانی با استفاده از تزئینات متنوعی به این قسمت از طاق ها جلوه ای خاص و زیبا بخشیده اند که یکی از این تزئینات کاشی لچک است.
شاید برایتان سوال پیش بیاید که چرا به این قسمت از فضای داخلی و به این کاشی ها لچک گفته میشود؟ از آنجایی که در گویش های اصیل ایرانی به روسری های سه گوش لچک میگفتند و این قسمت از طاق ها فرمی مشابه سه گوشه روسری دارند به کاشی مخصوص لچک مشهور شده اند.
کاشی لچک و ترنج
کاشی لچک و ترنجکاشی مخصوص لچک و ترنج معمولا به نوعی چهارتایی از متریال کاشی گفته میشود که در فضاهای سنتی به ویژه محراب ها و طاق ها مورد استفاده قرار میگیرد. کاشی لچک معمولا به طرح هایی که در حاشیه ی محراب ها با نقوش متنوعی از گل و بوته یا نقوش هندسی اجرا میشوند گفته میشود و ترنج به شکل گلی زیبا در مرکز کاشی لچک و ترنج قرار میگیرد.
استفاده از کاشی لچک و ترنج در معماری های سنتی ایران بسیار متداول بوده است و در بناهای متنوعی میتوان نمونه های آن را مشاهده نمود.
ویژگی های کاشی لچک
ویژگی های کاشی لچک- ساخت دستی: ساخت دستی یکی از مهم ترین ویژگی هایی کاشی لچک است که باعث افزایش ارزش هنری این کاشی و منحصر به فرد بودن طرح آن میشود. این کاشی که در گذشته توسط هنر دست هنرمندان اصفهانی ساخته میشد، امروزه نیز میتواند با استفاده از این هنر دستی که سینه به سینه به هنرمندان معاصر رسیده است، اجرا شود.
- رنگبندی متنوع: رنگبندی متنوع نیز از ویژگی های کاشی طرح لچک است که باعث هماهنگی هرچه بهتر این کاشی با انواع متریال داخلی میشود. این کاشی معمولا از ترکیب رنگ های خردلی، آبی، سبز، قرمز و طلایی تشکیل میشود که از مشهور ترین رنگ ها در معماری سنتی ایران هستند.
- ابعاد متنوع: از دیگر ویژگی های کاشی مخصوص لچک میتوان به ابعاد متنوع آن اشاره کرد که باعث افزایش کاربرد های این کاشی در سطوح و فضاهایی با ابعاد متنوع میشود. ابعاد کوچک این کاشی بیشتر برای قرارگیری سطوح حاشیه ای کوچک مانند فضای لچکی که در طاقچه های دیواری به وجود می آید مورد استفاده قرار میگیرد در صورتی که کاشی لچک با ابعاد بزرگ بیشتر در سطوحی مانند سردر مساجد مورد استفاده قرار میگیرد.
- دوام بالا: دوام بالا نیز ویژگی کاشی لچک است. این کاشی با استفاده از تکنیک های ساخت کاشی سنتی ساخته میشود و کیفیت و دوام بسیار خوبی در برابر فشار و ضربه دارد. همچنین سطح رویه ی این کاشی با استفاده از لایه ای شیشه ای به نام لعاب پوشانده میشود که موجب ضد آب شدن کاشی لچک میشود.
کاربرد های کاشی لچک
کاربرد های کاشی لچک- کاشی لچک فضاهای مذهبی
یکی از اصلی ترین کاربرد های کاشی مخصوص لچک استفاده از آن در محراب ها و طاق نماهای مساجد، مدارس علمیه، حسینیه ها و دیگر فضاهای مذهبی است. این کاشی با نقوش گل و بوته ی زیبا و دلنشینی و رنگ های آرامش بخش خود، فضایی متناسب با کاربری مذهبی ایجاد میکنند و از خالی ماندن گوشه های به وجود آمده در طراحی جلوگیری میکند.
کاشی لچک که در این محیط ها مورد استفاده قرار میگیرد بیشتر با رنگ های سبز و آبی و خطاطی های معنوی طراحی میشود تا بهترین هماهنگی را با فضای مذهبی مساجد ایجاد کند.
- منازل مسکونی سنتی
در خانه های سنتی و حتی فضا های مدرن با رویکرد تلفیق سنتی و مدرن نیز میتوان از کاشی لچک در بخش هایی مانند دیوار شاخص، کف حیاط های کاشی کاری شده و حتی دیوار خارجی نمای ساختمان در ترکیب با انواع متریال استفاده کرد. کاشی مخصوص لچک به فضای داخلی خانه های مسکونی شخصیت و هویت بخشیده و با توجه به رویه لعاب دار و دوام بالایی که دارد، عملکرد آن را نیز بهتر میکنند.
- فضاهای فرهنگی و گردشگری
همانطور که تا این بخش نیز گفته شد کاشی لچک یکی از نمونه های کاشی سنتی است و میتواند انتخاب مناسبی برای برای موزه ها، اقامتگاه های بوم گردی، رستوران های سنتی و فضا های فرهنگی و هنری باشد. استفاده از این کاشی ها در قسمت سردر فضاهای نام برده شده میتواند علاوه بر ایجاد جلوه ای خاص باعث پرهیز از بیهودگی شود که یکی از مهم ترین مفاهیم معماری ایرانی است.
- نما و محوطه سازی
از دیگر کاربرد های کاشی لچک میتوان به حیاط ها و تراس هایی اشاره کرد که در آنها از کاشی کاری فرش گونه استفاده میشود. از آنجایی که در این سطوح نیز از کاشی هایی با فرم دایره ای یا منحنی استفاده میشود، ما برای طراحی و پرکردن گوشه ها نیاز به کاشی لچک خواهیم داشت.
مراحل ساخت کاشی لچک
مراحل ساخت کاشی لچکبرای درک هرچه بهتر ساختار و عملکرد کاشی مخصوص لچک در این بخش قصد داریم به بررسی مراحل ساخت آن بپردازیم که عبارتند از:
- در مرحله اول ساخت کاشی لچک به تهیه و الک کردن خاک مناسب برای ساخت بدنه کاشی میپردازیم و آن را به کارگاه ساخت منتقل میکنیم.
- در مرحله دوم خاک را با استفاده از یک ماده روان کننده مانند آب، خاک را به خمیر مناسب برای شکل دهی بدنه کاشی تبدیل میکنیم.
- حالا باید خمیر را با استفاده از دست و یا با استفاده از قالب های چوبی با توجه به فرم قسمت لچک، شکل دهیم و آن را در دمای محیط قرار دهیم تا رطوبت خود را به صورت تدریجی از دست داده و در پخت کوره دچار ترک خوردگی نشود.
- مرحله چهارم ساخت کاشی لچک به پخت بدنه کاشی در کوره با دمایی بین 800 تا 900 درجه سانتی گراد اختصاص دارد که باعث مقاومت اولیه بدنه میشود.
- حالا وقت اجرای طرح مورد نظر برای کاشی لچک روی بدنه و رنگ آمیزی آن با استفاده از قلم مو و به صورت دستی است که ظریف ترین مرحله از مراحل ساخت کاشی لچک به شمار میرود.
- در نهایت یک لایه لعاب روی کاشی اجرا میشود و کاشی مخصوص لچک برای بار دوم در کوره با دمایی پایین تر پخته میشود تا به مقاومت نهایی خود برسد.
خرید کاشی لچک
خرید کاشی لچکاگر شما نیز قصد خرید کاشی لچک را دارید بهترین انتخاب برای شما تولید کننده ای معتبر و به نام مانند مجموعه آرچی لرن است. این مجموعه با سابقه ای سبز در طراحی سنتی، تولید و صادرات انواع کاشی و سرامیک، این بار با تولید کاشی لچک با ابعاد، رنگبندی و تکنیک های متنوع دست شما را برای انتخابی بهتر باز میگذارد.
شما همین حالا میتوانید برای خرید کاشی لچک با شماره 09153069688 تماس بگیرید و از مشاوره رایگان خرید بهره مند شوید. کارشناسان ما در آرچی لرن همه روزه آماده پاسخگویی به سوالات شما در رابطه با استعلام موجودی و قیمت هستند.
به عنوان یک معمار با تجربه، وظیفه خودم میدونم که تجربیاتم رو در اختیار عزیزانی که به این حوزه علاقه دارند قرار بدم و در این مسیر راهنماییشون کنم.
بدون دیدگاه