قیمت ، خرید و فروش آجر

خرید آجر

تولید و فروش مصالح و متریال معماری سنتی

تعریف آجر

قیمت آجر آن را تبدیل به مصالحی مقرون به صرفه و در عین حال زیبا کرده است. در بناهای باستانی و سنّتی و آثار معماری امروزی مورد استفاده قرا می گیرد.

از آجر به عنوان آجر نما، درپی های آجری، کرســی چینی، دیوارسازی، ستونهای قطور و ظریف، جرز، پایه، قوسها و پوشش انواع طاقها، دیوارکشیها، طاق، نماسازیها، کف فرشها، و در اسکلت ســازی و استخوانبندی و نما آجرکردن فضاها و بناهای مختلف از قبیل مســاجد، حســینیه ها، مدارس، عمارت و کاخها، پلها، کاروانسراها، بازارها، حجره ها، آبانبارها و منال مسکونی و بسیاری دیگر استفاده و به کار گرفته شده است.

ساده ترین تعريفي را که بخواهيم براي آجر ارائه کنیم آن اســت كه بگوییم آجر حدوداً جســم سختی است مصنوعي كه از پختن خاك رس با اسکلت ســازی اصلي همچون با مقاومت حدوداً سنگ به دست میآید و ابعاد آن مطابق احتياج قابل تغییر است.

همچنین به  آجر به عنوان یکی از مصالح ساختمانی از دیرباز مورد استفاده بوده است وبه عنوان مصالح ســاختمانی در ایران ســابقه باستانی دارد لذا کارخانه آجر سازی در ابعاد گسترده ای به فعالیت مشغول اند.

در حال حاضر با توجه به بالا  رفتن تراکم جمعیت و ساخت بناهای چندین طبقه  استفاده از آجر در اسکلت این نوع ساختمانها مقدور نیست و از اسکلتهای فلزی یا بتنی استفاده میشود.

ولی از آجر برای دیوارســازی میان دهانه ســتونهای فلزی و بتونی و به خصوص در نماسازی استفاده فراوان میشود و یا آن را در قسمتی از سالن و ســایر فضاها به طور نمایان به کار میبرند.

با توجه به مناسب بودن قیمت آجر  رفته رفته از آن برای نما آجرکاری و زیباســازی بنا نیز اســتفاده شد؛ به طوری که آجر از این منظر در معماری ایران جایگاه ویژه ای یافته اســت و از گذشــته تا کنون از آن برای نماسازی ساختمان استفاده شده است.

تاریخچه آجر در معماری

فن و ساخت آجر به سالهای باستان و کهن می رسد. مصرف آجر به پیش از تاریخ و هزاران سال قبل از آن می رسد. در ادوار باستان در کناره های رودهای دجله و فرات پس از طغیان آنها بر سطح زمین گل و لای رسوب می کرد.

سوابق تاریخی نشانگر آن است که ساکنان نواحی خوزستان با بین النهرین نخستین اقوامی بودند که به این موفقیت دست یافتند. به طور کلی صنعت آجرپزی یا همان کارخانه آجر امروزی در عهد معماری پیش از هخامنشی تکامل یافت؛ تا جایی که در دوران هخامنشی پخت آجرهـای لعاب دار منقوش و برجسته بسیار معمول شد.

در دوران اشکانیان و ساسانیان از وجود آجر برای اسکلت سازی بناهـا و به خصوص پوشـش طاق ها استفاده شـد. هم چنین در معماری ادوار اسلامی به خصوص در قرن چهارم برای آجر نما استفاده شد و شیوه های دلنشین مانند انواع خطوط ر کوفی و نقش های هندسی اسلامی ( گره سازیها ) در اشکال بسیار متنوع به وجود آمد.

در سدها و پل ها که در دوران ساسانیان ساخته شده، از آجر نهایت استفاده شـده و قوس های مـدور باربر با آجرهای مقاوم پوشـش شـده بود که تعدادی از آنها هنوز مورد استفاده است.

آجر و کاربرد آن پیش از اسلام

حدود هزاران سال قبل از پخت آجر بـه روش قالب زنی خشت، تهیه آجر به صورت بلوک های نامنظم از گل سفت خشک شده آماده می شد که آن را به کوره های اولیه می بردند و با پختن بلوک از آن سرپناه می ساختند.

در واقع می توان کشف آجر را همزمان با کشف آتش و از دگرگونی زمین در اطراف اجاق های صحرایی که مورد استفاده چادرنشین ها بوده، دانست و قدیمی تریـن لوح آجری از دوران «سارگن» مؤسس امپراتوری «آکاد» مربوط به ۲۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است.

بعد از قالب زدن خشـت و پختن آن به نام آجر در بناهـای کلده و بابل و آشـور و میان رودان بین دجله و فرات استفاده فراوان شده بود. از میان بناهای به جای مانده می توان به برج بابل ۱۱ که با آجر ساخته شده است اشاره کرد و نیز بنای «چغازنبیل» اثر ارزشمندی که حدود ۱۲۵۰ سال قبل از میلاد ساخته شد و در هفت تپه خوزستان واقع است.

مجموعه تاریخی چغازنبیل در وسعتی حدود ۱۰۰ هکتار بنا شده که از یک بنای مطبق مرکزی ( زیگورات )، یک حصـار جداگانه، بقایای ۱۲ معبد، محله شاهی ، مخزن آب ، آثاری از نگهداری و انبار مصالح ساختمانی به خصوص گچ و قیر و آثار یک برج تشكيل شده است.

در ضمـن آجرنوشته هایی در بین رج های آجر نما کاری این بنا به کار رفته که شامل دستورات و احکام است و تا امروز به یادگار مانده است. آجرهای به کار رفته در این بنای تاریخی شامل آجرهای ساده ، کتیبه دار و همگی متعلق به دوره عیلامی است.

طیف رنگی بدنه این آجرها زرد ، قهوه ای ، قرمز و سبز آبی با ابعاد ۱۰ × ۳۵ × ۳۵ و ۸ × ۳۷ / ۵ × ۳۷ / ۵ سانتی متر هستند مطالعات خاک شناسی انجام شده بر روی نمونه های خشت خـام در محوطه چغازنبیل وجـود کانی های کوارتز ، سیلیس ، آمورف ، کلسیت، دولومیت، ژیپس، فلدسپار و برخی کانیهای رسی مقل کلریت، ایلیست ( میکای آبدار) و مونست موریونیت را نشان می دهد.

به طور خلاصه از آجر نما در آثار معماری قبل از اسلام و همچنین در بناهای بعد از اسلام به شکل نما آجر تا به امروز بهره فراوان برده شده است. به جرات می توان گفت، چه چیز سبب شده است که بناهای دوران باستان بمانند قبر امیراسماعیل سامانی در بخارا که در سال ۲۸۵ هجری ساخته شد، تا امروز این چنین استوار و شکوفا از تکنیک و هنر باقی بماند.

مسلما نوع مرغوب آجر و شیوه اجرای اصولی آجر نما، به خصوص پیوند و اتصالات قطعات آن با یکدیگر از رموز پایداری آجر بوده است؛ اثری که بسیار مورد توجه ایران شناسان بزرگ و معماران جهان بوده و تا امروز برای جهانیان به یادگار مانده است.

هنر آجرکاری در دوران بعد از اسلام

آجـر فقط پر کننده جرزها و پوشاننده احجام و جداکننده آنها از یکدیگردر دوران بعد از اسلام نبود، بلکه به عنوان عنصری کامل در سازه بنا و به عنوان نما آجردر معماری ایرانی به کار رفته است.

آجرها در ترکیب شان با یکدیگر تابع ریتم و هندسه خاصی هستند که از آن در تمام زمینه های ایستایی، استاتیکی، اسکلت سازی و آذینی استفاده شده است.

آجر نما در ابتدا و به عنوان عنصر اصلی بنا و فرم دهنده مورد استفاده قرار گرفت و دیری نپایید که نقش تزیین کننده را نیز بر عهده گرفت. معماران ایرانی کوشیده اند تا با کاربرد گسترده مانند  نما آجر در گونه های مختلف تزیینی حالت ارگانیک این ماده را در ارتباط با شکل بنا حفظ کنند.

معماران ایرانی از سده چهارم هجری به بعد در زمینه آجرکاری، شیوه های گوناگونی را آزموده اند. آثار گوناگون معماری به جای مانده از دورانهای مختلف بعد از اسلام شاهد نمونه های پرارزش از هنر استادکاران ایرانی در آفرینش سطوح آجری در سازه و نما آجر در زیباترین طراح ها و تناسب های موزون است.

هنر آجر نما کاری که بی تردید پشتوانه فرهنگی و ارزشی کشور است، سالیانی است که جزو هنرهای از یاد رفته شـده و آن چنان که باید و شاید اهمیتی به آن داده نشده است. آجر در گذشته مانند اکثر طاق های مسجد جامع اصفهان، تنها جنبه تزیینی نداشت، بلکه از آن برای نمایش جهت فشارها نیز استفاده می شد؛ به طوری که جهت رج ها در پاسخ به فضاهای متغير متفاوت بوده است.

در دوران سلجوقیان

انواع کارهای آجری به صورت آجر نما و با اسکلت بنا روز به روز قوت گرفت، تا جایی که نماسازی های بسیار زیبا برای بناهای آن روزگار، و مناره های بلند با شیوه های خاص در طرح های زیبای هندسی و انواع خطوط کوفی آجری و بنایی تزیین شـد.

این آثار ارزشمند در جای جای کشور عزیزمان ایران تا به امروز پابرجاست و نشانگر حسن سلیقه دستهای و توانای سازندگان خود است؛ مانند: میل کرات در بین راه تایباد و خـواف در نزدیکی مرز ایران و افغانستان ، میل خسروگرد در سبزوار ، میل مسجد علی در اصفهان

هنر آجرکاری دوره ایلخانی

در این دوره تلفیق کاشی و آجر و نیز آجر با نقوش مهری و برجسته به صورت نقش و نگار و گل  گیاه، خط چلیپایی، و … معمول شـد که استفاده به  عنوان نما آجر رایج بود و  نمونه آن را می توان در مسجد جامع اصفهان با نام آجر مهرک و در مجموعه بنای گنبد سلطانیه در زنجان، و مسجد جامع ورامین از ترکیب و تراش آجر در تیشه داری و آجرکاری در روش آجر پیش بر و «قالبی» به نام «آجر قالبی مهری» مشاهده کرد.

 هنر آجر کاری دوره تیموری

در دوره تیموری هنر معماری بسیار مورد توجه قرار گرفت و هنرهای وابسته در معماری به ویژه هنر نما آجرکاری بسیار مورد توجـه معماران این دوره به خصوص قوام الدین شیرازی بود

به طور خلاصه در این دوره در توران و به خصوص ایران پرارزش ترین پدیده های آجری از میل مناره ها، برج مقبره ها، بناهای مختلف، طاق پوش ها، اسپرسازی ها در آثار معماری خلق شدند.

این روند نیز سبب رونق هنر آجرکاری در دوره های بعد شد. از میان آثار بسیار متعدد این دوره می توان به هنر آجر نما کاری از مقرنس قطارسازی های بسیار جذاب و سایر موارد در مأذنه میل منار (گلدسته مسجد کلان) در بخــارا و بـرج مقبره مدور از نقوش نگین باف آجری و گنبد رک ترکین گود و برجسته به نام (برج اخنجـان)، آرامگاه گوهر تاج خواهر همسـر شـاهرخ تیموری در نزدیکی (آرامگاه فردوسی) در مشهد و بسیاری دیگر یاد کرد.

هنر آجرکاری دوره صفویه

در دوره صفویه با به تکامل رسیدن هرچه بیش تر هنر آجرکاری در شیوه های مختلف مواجهیم که سبب تحول در ساخت و آثار معماری برای کلیه ابنیه به خصوص بازاره، مدارس و مساجد و … شد.

در این دوران با توجه به هنر تیشـه داری برای آجرکاری به واقع زیباترین و پرتکنیک ترین ارزش هنری از آجر نما کاری برای عناصر طاقي حتى خطوط آجری از تراش و ساخت گود و برجسته سبب زیباسازی های بسیار دل پذیر شـد.

نمونه های ارزشمند این هنر را می توان در چهار صفة مسجد جامع اصفهان به ویژه صفه درویش و بسیاری آثار دیگر از شهرهای ایران بررسی کرد.

هنر آجرکاری دوره زندیه

پیوندهای آجری و انواع گلچین های آن، در دوران زندیه و ادوار بعد استفاده فراوان شدند که می توان ارگ کریم خان در شیراز را نمونه ارزشمند از این دوران در تنوع تزیین هـای نما آجر و پیوند آجرکاری در برج و باروی این بنا و برخی دیگر را نام برد.

هنر آجرکاری دوره قاجاریه ایران دوره قاجاریه با شهرسازی جدید اما در چهارچوب سنت مواجه شد. از هنر آجرکاری در سردرسازی منازل، نما آجر در قسمت های  داخلی و خارجی بناها به شکل آجرنما به خصوص در طاق پوش بازارها، کاخ ها ، به ویژه در مسجدسازی و مدرسه سازی ها و نماسازی های داخلی برای حیاط سازی ها استفاده شـد. دزفول در این زمینه شهر آجرکاری شناخته شده است.

هنر آجر کاری دوره معاصر

دوره پهلوی اول شهرسازی ایران وارد مرحله ای از دگرگونی واقع شـد. خیابان کشی های جدید سبب به کارگیری از آجرنما در نقوش آجری برای شهرسازی، مغازه ها و بناها مسکونی  و … در بدنه های آجری، اسپرسازی، کتیبه سازی و پشت بغل سازی و در جـای، جای بناها آن زمان با نوآوری ها و اما در چهارچوب سـنت شد.

در دوره پهلوی دوم روند شهرسازی دچار غرب گرایی شـد و هنر آجرکاری رو به زوال رفت. اما خوشبختانه امروزه توسط مهندسان باذوق، معمـاران هنرمنـد و بنایان و تیشه داران آجر تراش عاشق جهش هایی از هنر بدیع آجرکاری برای نما آجر کردن مساجد، اماکن مذهبی و در موردی ساختمانهای مسکونی به آمده است.

مراحل پخت در کارخانه آجر

مراحل ساخت آجر عبارتند از: کندن و استخراج مواد خام، آماده سازي مواد اوليه، قالب گيري، خشک کردن، تخليه و انبار کردن محصول

تهیه خاک رس

خاک رسی که برای آجر در کارخانه آجر انتخاب می‌کنند لازم نیست که رس خالص بوده فقط کافی است که ناخالصی نظیر چوب، زغال، ریشه گیاهی نداشته باشد. زیرا این مواد هنگام پختن آجر در داخل کوره سوخته و جای آن خالی می‌ماند و مقاومت آجر را کم می‌کند

عمل آوردن خاک

منظور از عمل آوردن خاک در کارخانه آجر آنست که خاکی یکدست و عاری از کلوخه و مواد خارجی مخصوصا مواد آلی داشته باشیم. برای اینکار خاک را هوا می‌دهند، آن را آسیاب می‌کنند و اگر بخواهند آجر مرغوب تهیه کنند آن را می‌شویند.

پس از خشک شدن از الک‌های مخصوص می‌گذرانند و دانه‌های درشت آن را جدا می‌نمایند. بعد از تهیه مصالح اگر بخواهند از آن بلافاصله استفاده نمایند آن را به سالن‌های ساخت گل می‌برند و در غیر این صورت آن را در سیلوهای مخصوص انبار می‌نمایند.

ساختن گل

در حدود ۲۰ گرم از وزن خاک به آن آب اضافه می‌نمایند. آب مورد نیاز باید فاقد مواد خارجی بوده و همچنین نباید آبی باشد که در مراحل مختلف تهیه آجر با خاک رس ترکیب شیمیایی بدهد.

بعد از اضافه کردن آب به خاک آن را خوب مخلوط می‌کنند تا تمام ذرات آن در مجاورت آب قرار گیرد و تر بشود. سپس آن را مدتی به حال خود رها می‌کنند تا رفته رفته اب به تمام ذرات خاک نفوذ کرده و آن را تر نماید و گل به شکل خمیر یکنواختی در آید.

در کارخانه آجرآنگاه آن را با لگد زدن ورز می‌دهند و به یکنواخت شدن گل و باز شدن کلوخه‌هایی که هنوز در مجاورت آب قرار نگرفته‌اند کمک می‌کنند. مقدار آب موجود در گل باید به حداقل ممکن برسد و فقط شکل دادن گل را ممکن سازد.

زیرا هرقدر آب گل زیادتر باشد خشک شدن خشت مشکل تر و پر هزینه تر می‌شود و بعد از آن که آب درون آن متصاعد گردید فضای خالی آن در خشت باقی می‌ماند و موجب پوکی آجر می‌گردد..
قالب گیری یا خشت زنی

در کارخانه‌ آجر در زمان های قدیم خشت زنی با دست انجام می‌گردید. به این صورت قالب چوبی به شکل آجری که می‌خواستند تهیه نمایند می‌ساختند. سپس آن را با دست از گلی که قبلا تهیه شده و آماده بود پر می‌کردند. با فشار انگشتان کلیه فضای خالی که ممکن بود وجود داشته باشد پر می‌نمودند. سپس سطح خارجی را با دست صاف و صیقلی می‌کردند.

بعد قالب را که ته نداشت و فقط یک چهار چوب بود را بلند می‌کردند در نتیجه خشت‌های قالب گیری شده در محل خود باقی می‌ماندند.

خشک کردن خشت

پس از چند ساعت که از زدن خشت می‌گذشت و تقریبا خشت می‌توانست قالب هندسی خود را حفظ کند آن را از محل خود بلند کرده و از سمت سطح باریک تر پهلوی یکدیگر می‌چیدند. این مراحل که در کارخانه آجر صورت می گیرد باعث می شود سطوح بیشتری از خشت در معرض جریان باد قرار میگیرد و به خشک شدن سریع تر خشت کمک می‌کردند.

البته در این روش به علت غیر فنی بودن اولا در سطح خشت ناهمواری‌های شدیدی ایجاد می‌شد و در ثانی به علت آن که سطح روی آن در اثر کوران هوا زودتر خشک می‌شد ولی مغز آن هنوز رطوبت داشت و برای آن که رطوبت مغز به خارج هدایت شود ناچار در سطح آن ترک‌هایی ایجاد می‌شد. .

انواع آجردر ساختمان سازی

آجر لعابی، آجر ماشینی، آجر ماسه آهکی،آجر نما، آجرنسوز، آجر سفال،آجر فشاری،آجر سنتی،آجر تهران،آجر قزاقی،آجر آنتیک، آجر ال،آجر شاموتی، آجر بهمنی

نقش آجر در معماری سنتی و مدرن

نقش آجر در معماری سنتی

معمار سنتی از میان مصالح ساختمانی از آجر بیش از هر ماده دیگر استفاده می کند. او آگاهانه و با مشاهده تمامی جوانب امر آجر را به عنوان ماده اصلی برمی گزیند و تقریبا در تمامی دوران تاریخ این معماری، هزار و اندی سال، براین تصمیم پابرجا می ماند. آجر برای او، هم عامل سازه ای و ساختمانی است  و هم با شیوه آجر نما کردن بنا به زیبایی ان می افزاید.

اگر این کاربرد ثانوی که تأثیر عمیقی بر فضا دارد در مرحله ای کاهش می یابد اما کاربرد اول در طول تاریخ تداوم دارد و بدین ترتیب معماری پدید می آید که پرورده و فراهم آمده آجر است و به حق می توان آن را معماری آجر  نامید.

به کارگیری  و خرید آجر یک انتخاب است. معمار سنتی نشان داده است که آن را بر سنگ و خشت ترجیح می دهد. البته معماری ایران، بناهای خشتی ( به خصوص در میان ساختمانهای مسکونی ) بسیار دارد و از آثار سنگی هم خالی نیست. گاهی هم ترکیب خشت یا سنگ با آجر مشاهده می شود . اما در تصویری کلی آجر، انتخاب اصلی و نهایی است  به خصوص برای تزیین در نما آجر کردن یک بنا بسیار چشمگیر خواهد بود.

جایگاه آجر در معماری مدرن

در معماری مدرن، کاربرد آجر در کنار چوب و شیشه ترکیب بسیار زیبا و منحصر به فردی را ایجاد می نماید.

آجر هایی که اصولا  در نمای مدرن استفاده می گردند از خانواده آجر نما می باشد.

آجرنماها که اصولا به صورت پلاک در ابعاد و رنگ های مختلف تولید می شود استقامت مناسب را جهت استفاده در نمای بیرونی و در مقابل هر نوع سرما و گرما ، رطوبت و یخ زدگی دارا می باشند تا با مرور زمان و در فصول مختلف آسیب نبینند.

آجر نسوز یکی از پر طرفدار ترین نوع آجر نما می باشد. با توجه به اینکه آجر نسوز با خاک نسوز تهیه می گردد استقامت آن در مقابل تمامی انواع آجرنما بالاتر بوده و حتی در مقابل آتش سوزی نیز پایدار می باشد.

آجر نسوز کرکره ای یکی از رایج ترین نوع آجر جهت نماهای مدرن است.

رنگ قرمز، سفید، مشکی و قهوه ای زمانی که در کنار سایر مصالح ساختمانی قرار بگیرد جلوه خود را نمایش می دهد.

استفاده و خرید آجر نما در نمای داخلی و معماری مدرن به ارزش و ماندگاری طرح کمک شایانی خواهد نمود.

از آنجایی که آجر بخشی از طبیعت است نه تنها هم آوایی را بهم نمیزند بلکه طیف یکنواخت وخاصی به نما می بخشد. در نمای مدرن شلوغی و پیچ و خم ها و تجملات کنار گذاشته می شود و طراحی نما ساختمان بیشتر به سمت سادگی و یکنواختی خواهد رفت .

در طراحی طرح های مدرن موارد زیست محیطی نیز بسیار مورد اهمیت قرار می گیرد. و فروش آجر و  قیمت آجر در مقابل سایر مصالح ساختمانی مشابه و مناسب و مقرون به صرفه بودن آن خود یکی از دلایل استفاده آجر نما در  معماری مدرن می باشد.

آجر و سازه

آجر مهم ترین ماده ساختمانی در معماری سنتی است.

در قوسی ساده، در طاقی کوچک در گنبدی پردهانه، در ترکیب قوس و طاق یا طاق و نیم طاق در نشاندن گنبد بر پایه، و در بسیاری نقاط دیگر، همه جا او آجر را در شکل های مختلف، در جهت های گوناگون با فاصله های حساب شده و در بافتی پیچیده به کار گرفته و همواره متوجه ارتباط میان شكل و ماده بوده است.

این نکته ای است که امروز، به لحاظ همراه شدن فولاد با بتن مسلح با سازه های آجری، کمتر مورد دقت و حساسیت قرار میگیرد  آجر به لحاظ طبیعتش مشخصاتی را در طرح می طلبد و قيودی را برای طراح ایجاد می کند، قيودی که معمار ملزم به رعایت آنهاست.

از جمله این قیود، یکی آن است که عناصر افقی در سازه های آجری به خاطر عدم مقاومت در مقابل نیروهای کششی به ناچار صورتی مدور و محدب پیدا میکنند شکل مدور قوس وشكل محدب طاق که به صورت های گوناگون در جای جای این معماری مقابل چشم ماست معلول همین امر است.

این شکل های مدور و محدب، از یک سو به روزن ها و پوشش ها هیئتی خاص می بخشند و فضا را تحت تأثیر می گیرند و از سوی دیگر، نسبت ارتفاع به دهانه را افزایش میدهند و کششی عمودی در فضا به سمت بالا ایجاد می کنند.

از دیگر قیود سازه های آجری، محدود بودن دهانه روزنها و پوشش ها و نیز زیاد بودن سطح جزرهای باربر نسبت به دهانه ها در مقایسه با امکاناتی است که فنون ساختمانی امروز در اختیار طراح قرار می دهند.

مجموع این دو، یعنی دهانه های محدود و پایه های قطور در بناهای آجری، محیط محصور بین پایه ها را از یکدیگر متمایز می سازد و از وسعت و تداوم چشم اندازها در فضاهای داخلی می کاهد و هیبت خارجی بنا را نیز به صورت ترکیبی از حجم های پر و خالی در می آورد و آنها را حجیم، جسیم و سنگین جلوه می دهد.

نکته دیگر این که رفتار خاص آجر نما در این سازه ها پوشش را در محدوده پایه ها نگاه می دارد و استفاده از حجم و سطح طره را میسر نمی سازد؛ قید مهمی که می تواند در نمود خارجی این گونه بناها اثر فوق العاده ای بگذارد، برای بسط بیشتر مطلب باید بگوییم که معماران از شکل مدور قوس ها استقبال کرده، از این محدودیت ، امکانی برای خلق فضاهای موردنظر خویش ساخته اند.

معماری ایران  معماری قوس هاست و شخصیت آن به حد قابل توجهی مدیون این شکل هاست. تمایل به استفاده از شکل های مدور قوسها هنگامی فهمیده می شود که معمار آنها را در نقاط غیر باربر و در نماسازی ها هم که به وجودشان احتیاجی نیست به کار میگیرد.

معماری از به هم بافتن قوس ها سقفی سه بعدی و پر شکنج می آفریند. شاید ابداع قوس های متنوع و متعدد در این سرزمین را نیز بتوان معلول همین اشتیاق و علاقه معماران به استفاده از شکل های مدوز در بنا دانست به همین ترتیب صورت محدب پوشش ها نیز نباید یک محدودیت تلقی گردد، به نظر نمی آید که طراحان هیچگاه از شکل محدب سقف ها آزرده خاطر شده باشند.

معماری ایران به سقفهای محدب متنوع و مختلف الشكل شناخته می شود و معماران همواره به طرق مختلف در نمود هر چه بیشتر این سقف ها کوشیده اند.

شاید در گنبدها بهتر از هر جای دیگر بتوان این مسئله را پی گرفت. به نظر نمی آید که معماران، احجام بزرگ و بلند گنبدها را ناخواسته در بناها به کار گرفته باشند، اساسا می توان گفت که ظهور گنبد در بناها با نیت تشخص بخشیدن به نقطه خاصی از بنا همراه بوده و در مسیر زمان، حجم و گنبدها پیوسته نمایش و تظاهر بیشتر یافته اند.

در فضاهای داخلی نیز همواره ارتفاع زیاد و تناسب های کشیده مطلوب تر بوده اند. حتی در گنبدها با فضاهای درپوش که پوش زیرین آنها ممکن بود کوتاهتر انتخاب شود باز هم با ارتفاع زیاد و مناسبت های کشیده مواجه می شویم ؛ امری که توجه و کشش به سمت بالا را در فضا پدید می آورد.

ساخت انواع شکل و ابعاد در کارخانه آجر

شکل آجرهای استفاده شده در بناهای ایرانی اغلب مربع بوده است. برای استفاده های مختلف ساختمانی، نماسازی و تزیینات آجری ممکن بود آجر را تقسیم کنند یا حتی در قطعات کوچکتر بپزند. که این شکل و ابعاد متنوع در قیمت آجر تاثیر به سزایی دارد.

آجر بزرگ ابعادی در حدود ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر و قطری در حدود ۵ سانتیمتر داشته و البته آجر با ابعاد کمتر یا بیشتر از این نیز تهیه و به کار رفته است. آجر کامل بزرگ به نام «نظامی» یا «ختای » موسوم بوده و هر تکه از آجر نیز اسمی خاص خود داشته است.

به طور مثال نصف یک آجر را «نیمه» یا «قزاقی» ( تقریبا به اندازه آجرهای معمولی امروزی ) و یک چهارم آن را «چارک» می نامیدند، تقسیمات کوچکتر آجر نیز «قلمدانی» ، «نیم لا» ، «کلوک»، و غیره نامیده می شدند.

معماران با خرید آجر در اندازه های مختلف و جهات گوناگون، با پس و پیش نشاندن و یا دور و نزدیک کردن آجرها نسبت به یکدیگر و تزیین فواصلشان، و بسیاری ترفندهای دیگر، این بافت ها و شبکه ها و ترکیب ها را آفریده اند.

انواع شیوه های آجر کاری

از جمله شیوه های آجرکاری، شیوه های «کله راسته» ، «تمام راسته»، «خفته رسته»  و یا به «خفته بیداره»، جناقی و نیز آجرکاری با بندهای کار شده یا با سوراخ گیرهای گچی یا سفالی و همین طور آجرکاری با نقوش مختلف و شبکه سازی های گوناگون را باید ذکر کرد.

اما امکان نقش پردازی با آجر، علی رغم تمامي صورت های متنوع یاد شده، محدود است.

به این خاطر هنگامی که میل به ظرافت بیشتر در نماسازی پدید می آید از قطعات کوچک تر گل پخته سفالین یا اصطلاحا «سفال » کمک گرفته می شود، سفال ممکن است هر شکلی و هر اندازه ای به خود بگیرد.

خاصیت سفال آن است که به نقش آجری انعطاف بیشتر می بخند و آن را پیچیده تر جلوه می دهد در حالی که من و جنس أجر تغییر نمی یابد و ساختمان كماكان هیئت آجری خود را حفظ می کند ظرافت تزیینات سفالی به حدی است که می تواند به راحتی همنشین کارهای ظریف گچبری شود.

آجر نما

نما آجر، هم در سطوح بیرونی بناها و هم در فضاهای داخلی کاربردهای فراوانی یافته اند.

در این نماسازی ها، سطح نما به مجالسی متعدد و متنوع تقسیم و در هر قسمت نقش خاصی متمایز و تمام , طرح و اجرا می شود ، عوامل تفکیک این مجالس متعدد نیز گاهی خالی از نقش نمی مانند. در منار های پرکار آجری، این عوامل تقسیم، بعضی اوقات پرکارتر و زیباتر از متن کارند.

گاهی هم کتیبه های خطی سفالین، نقش این تقسیم کننده ها را بر عهده می گیرند، به هر ترتیب، نما آجر، ترکیب متعادلی از بافت های متنوع را ارائه می دهند که با حرکت های عمودی و افقی آجرها پدید آمده اند.

پس  و پیش نشستگی آجرها نیز بازی خاصی از سایه روشن ها ایجاد میکند، نقوش راگیراتر و عمیق تر می سازد و به کل نما صلابت و قوت می بخشد.

بدین سان ماده واحد، در دست معمار سنتی در هر گونه به هیئتی در می آید. و در هر مقام حکایتی دارد. در حالی که این تنوع و تفاوت ها به خاطر تجانس در جنسیت و رنگ آجر ، هماهنگ و دلپذیر می نماید استفاده از ماده واحدی با مشخصات (جنس ، رنگ و بافت) آجر در تمامی سطوح یک بنا به خصوص استفاده در آجر نما کردن بنا زیبایی انتخابی زیبا و ویزه است.

یک گنبدخانه، می تواند نقطه اوج یک طرح تلقی شو ، از یک سو تهور طراح را در انتخاب هایش نشان می دهد و از سوی دیگر میل او را به ایجاد فضایی با وقار، جدی، استوار و ساکت، فضایی که مخاطب را بیشتر به تأمل و تعمق می خواند تا به وجد و شور  این فضا سکون و طمأنينة خاصی دارد و بیراه نیست اگر بگوییم روح زاهدانه ای بر سراسر آن حکمفرماست.

طراح در این جا هم اهمیت و اعتباری را که برای آجر قایل است به نمایش می گذارد و هم قدرت طراحی خود را ؛ چرا که او با استفاده از تنها یک ماده ، تمامی سخن خود را می گوید و کل خواسته خود را به منصه ظهور می نشاند.

انواع آجر تزئینی

آجر واكـوب و آبمال

برای ساختن آجرهای صاف و کار در نمـا آجر، خشـت بیرون آمده از قالب چوبی را ماله واکوب (تخته کوب) و با دست آغشته به آب رویه آن را صاف می کردند. نمونه قدیمی این شیوه را در آجرهای نمای گنبد قابوس شـاهد هستیم.

آجر پیش بر

این نوع آجر برای آجر نما کردن سازه در ایران سابقه ای طولانی دارد و ابعاد آن می تواند بسیار کوچک باشد. برای تهیه این نوع آجر زمانی که خشت هنوز تر است با توجه به شکل مورد نظر آن را مطابق با طرح با ابزار مخصوص بریده و شکل می دهند.

انواع اشکال ستاره ای، چلیپایی و بادامی جزو دسته آجرهای پیش بر هستند. در ضمـن خطوط کوفی و نقوش را می توان از این شیوه تهیه و یا به روش تیشه داری و تراش روی آجر به وجود آورد.

آجر مهری

نقش اندازی روی آجر چه به صورت برجسته و چه فرو رفته که در مواردی محدود، به گونه ی پیش بر و دست کار صـورت می گرفت و در عمده آثار به کمک قالب انجام می شـد از قرن چهارم در آثار سیراف با آجرهای سفال نقش دار قابل پیگیری است.

این آجرها از نظر شکل متنوع هستند و به صورت های لوزی، بادامی، ستاره ای شکل، چلیپا و … ساخته می شوند.

آجر نما کردن مسجد جامع گناباد از دوران خوارزمشاهی نمونه ای از این نوع آجر تزیینی است. مسجد جامع گناباد یکی از دو مسجد دو ایوانی تاریخ دار دوره خوارزمشاهی است که به استناد کتیبه کوفی آجری که نمای ایوان جنوبی را آذین بخشیده است، تاریخ ساخت آن سال ۶۰۹ هجری قمری است و شامل یک حیاط، دو مدخل، دو رشته رواق، دو شبستان و دو ایوان است که مجموعاً در اطراف حیاط قرار دارنـد.

آجر تراش

عبارت است از اجزای آجر ایرانی (مربع)، نیمه  (آجـری کـه از قطر به دو نیم چارکه قناس شـده)، آجر قفلی(آجری که  آن از گوشه بریده شـده)، آجر قلمدانی(آجـر)، دو قـدی، آجـر فلکه  (آجر تراشی که دو مثلث از دو گوشه آن بریده شده) و آجر قاشقی ( بریدن مورب گوشه ای یا لب پخ).

در ایران قطعه های گوناگون پاره آجر از کوچک ترین اندازه تا بزرگ ترین اندازه که نزدیک به یک آجر کامل است، کاربرد فراوان داشته است. آجرتراشان در پای کار، قطعه های گوناگون پاره آجر را با تیشه داری آماده می کردند که قدمت آن از دوران سلجوقی است و در زمان صفویه به تکامل رسید.

در گذشته کار تراش آجر بر روی آجرهای چهارگوش صورت می گرفت. ولی از زمان استفاده از آجرهای مستطیل قزاقی به طور عمده کار تراش بر روی آجرهای قزاقی انجام می گیرد.

 آجر تزیینی قالبی و تراش

مخصوص دوره قاجار است. این گونه آجرها در اندازه ها و شکل های مختلف  هندسی و غیر هندسـی بـه کار رفته اند. نما آجر و استفاده در بخش های مختلف چون پایه ستونها، سر ستونها، حاشیه ها و … کاربرد داشته اند.

ایـن آجرها هم به صورت نقش دار و هم به صورت بدون نقش تهیه می شدند. در دوران قاجار این آجرها را با واکوب کردن در قالب، با شکلهای مختلف می ساختند و سپس زائده های آن را با تیشه داری به گونه آجر تراش حـذف می کردند. گونه های مختلفی از این آجرها وجود داشت که هر یک با توجه به طرح بنا در محل معینی به کار برده می شد.

آجر آبسـاب

آجری است که پس از تراش آن، در آب می خیسانند و کناره آن را به وسیله ماسه بادی یا گرد آجر و گاه با گل رس یا اخرا می سایند.

این روش در آجرنما جلوه زیادی دارد ولی توان آجر را از بین می برد. رونق این شیوه بیش تر مربوط به دوران صفویه به بعد است نمونه این کار را در گنبد سلطانیه سراغ داریم

آجر قواره بری

آجرقواره بری در واقع یکی از شیوه های آجر تراش است که در آن به جای نقش شکسته، نقـش گردان یا قطعه هـای منحنی به کار برده می شود.

مورد استفاده آن به طور عمـده در قاب های تزیینی نمای بنا است که پیش از عهد قاجار بیش تر به صورت پولکی و سینه کبکی بود و یک طرح پیوسته و یک نواختی را عرضه می کرد. رواج قواره بری با طرح و نقش های مختلف مربوط به دوران قاجار است که تا اویل دوران پهلوی هم ادامه داشت و هنوز نمونه های جالب آن را در شیراز می توان دید.

عوامل  موثر بر قیمت آجر

تعیین قیمت آجر در انواع مختلف در هر متر مربع عوامل مختلفی دارد که یکی از این عوامل مهم، برند فروش  آجر است. تمامی این عوامل با دقت بررسی میشود و در آخر قیمت آجر به صورت نهایی مشخص می گردد و پس از مشخص شدن، تمامی فروشندگان در هر بستری که در زمینه ی آجر مشغول به فعالیت هستند ، با توجه به قیمت آجر تعیین شده، اقدام به فروش آجر های خود می کنند.

نتیجه گیری

آجر از قدیمی ترین مصالح ساختمانی است که قدمت آن بنا به عقیده برخی از باستان شناسان به ده هزار سال پیش می رسد. در ایران بقایای کوره های سفال پزی و آجر پزی در شوش و سیلک کاشان که تاریخ آنها به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد پیدا شده است و امروزه نیز کارخانه آجر پزی جایگزین این کوره ها شده است.

همچنین نشانه هایی ازتولید و مصرف آجر در هندوستان به دست آمده که حاکی از سابقه شش هزار ساله آجر در آن کشور است وازه آجر بابلی و نام خشت هایی بوده که بر روی آنها منشورها قوانین و نظایر آنها را می نوشتند گمان می رود نخستین بار از پخته شدن خاک دیواره ها و کف اجاق ها به پختن آجرپی برده اند.

آجر اشکال مختلفی داشته و به دسته های آجرهای ماسه آهک، آجرهای بتنی، آجرهای خاکستر و… دسته بندی شده است که در هنگام خرید آجر این دسته بندی و تنوع به مخاطب امکان انتخاب بیشتری می دهد.

و ازکاربردهای آجر می توان به دیوارهای ساختمانی و دیوارهای آجری بیرونی، استفاده های تزیینی، حصارها و آجرکاری داخلی   دردیوارهای ساختمان،آجرنما سازه، پایه ها، ستون ها، توکاری دودکش ها و تنورها، اجاق های پیتزا و کباب پزهای آجری اشاره کرد

به طور کلی استفاده از نما آجر در طول تاریخ ایران بسیار گسترده بوده و بناهای بیشماری اعم از آتشکده، مسجد، ساختمان‌های مسکونی و… به وسیله آجر در ایران ساخته و تزیین شده‌اند.

Call Now Buttonمشاوره و خرید