سبک اصفهانی در معماری اسلامی (سبک اصفهانی در معماری ایرانی)

سبک اصفهانی در معماری اسلامی

سبک اصفهانی در معماری اسلامی از شهر اصفهان شروع می شود و مورد توجه قرار می گیرد. اصفهان به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی ، سابقه دیرین تاریخی دارد و بنابر نظریاتی سابقه و قدمت آن به قبل از دوره اسلامی می رسد.

تاریخچه سبک اصفهانی درمعماری اسلامی

احتمالا این شهر زمانی اقامتگاه شاهان هخامنشی بوده است ، سبک اصفهانی در معماری ایرانی کمی پیش از روی کار آمدن صفویان از زمان قره قویونلوها آغاز شده و در پایان روزگار محمد شاه قاجار ، دوره نخست آن به پایان می رسد . دوره دوم ان ، زمان پسرفت ( انحطاط ) این شیوه است ، که در واقع از زمان افشاریان آغاز شد و در زمان زندیان دنبال شد ، ولی پسرفت کامل از زمان محمد شاه آغاز شد.

مهمترین ویژگی های سبک اصفهانی در معماری اسلامی

1- ساده شدن طرحها که در بیشتر ساختمان ها ، فضاها یا چهار پهلو ( مربع ) هستند یا مستطیل

۲- در شیوه آذری با بکارگیری یک هندسه قوی ، طرحهای پیچیده ای ساخته شدند اما در سبک اصفهانی در معماری ایرانی ، هندسه ساده و شکل ها و خط های شکسته بیشتر بکار می رفت.

۳- در پلان ساختمانها   پیش آمدگی و پس رفتگی کمتر شد ، ولی از اسبک اصفهانی رد معماری اسلامی به بعد ساخت گوشه های پخ در ساختمان رایج تر شد.

۴- همچنین پیمون بندی و بهره گیری از اندام ها و اندازه های یکسان در ساختمان دنبال شد.

5- سادگی طرح در بناها هم آشکار بود . نیارش در اسبک اصفهانی در معماری ایرانی همه گونه های تاقها و گنبدها بکار برده شد . گنبد های گسسته میان تهی در بیشتر ساختمان های این شیوه به زیبایی دیده می شوند

6 . در این سبک برخی ساختمایه ها را نخست دگرگون کرده و سپس بکار می برند که این روش ، کیفیت ساختمان را پایین می آورد و به فن ساختمان نیز آسیب میزد .

آرایه

در سبک اصفهانی در معماری ایرانی  از همه آمودهای شیوه پیشین بهره گیری شد . البته بیشتر از کاشی هفت رنگ بجای کاشی تراش ( معرق ) بهره گیری شد . .از خصوصیات سبک اصفهانی در معماری ایرانی عبارتند از :

سادگی پلاتها وطرحها ؛ که خیلی ساده می شوند و اغلب چهارگوش ( مستطیل و مربع ) هستند و یا کلا شکل هندسی شکسته چند ضعلی دارند ، ولی آنچه به طور مثال در شیوه آذری فرورفتگی و برجستگی در تعداد زیادی از بناها از جمله مدرسه غیاثیه خرجرد می بینیم.

محدودیت زمانی و کمبود متخصص خود محدودیتهایی در سبک اصفهانی در معماری ایرانی  داشته است آمودها نیز از کاشی های خشت بزرگ هفت رنگ به جای کاشی معرق استفاده در مسجد امام (مسجد شاه سابق) سر در آن با کاشی تراش است که او کاشیکاری است ولی داخل آن به دلیل طولانی شدن کار از کاشی خشت استفاده کرده اند.

مهمترین بناهای به جا مانده از سبک اصفهانی در معماری اسلامی

بهترین و عالیترین مجموعه های سبک اصفهانی در معماری ایرانی در میدان نقش جهان قرار دارند . در این میدان ، مسجد امام خمینی « ره » ( مسجد شاه سابق ) مسجد شیخ لطف الله و عمارت عالی قاپو و سر در و بازار قیصریه قرار دارند ، هر کدام از این بناها ، خود شامل مجموعه هایی در اطراف خود هستند که در عهد صفوی کاربردی مستمر داشته اند و کاخ عالی قاپو و ملحقات آن شامل ساختمان توحید خانه و کاخ چهل ستون و  مجموعه ای است بسیار دیدنی که تمام سبک اصفهانی در معماری اسلامی  دارد.

خیابان چهار باغ

 

خیابان-چهار-باغ

خیابان چهار باغ در زمان صفویان ساخته شد. افزون بر ساختمانهای کنونی ، ساختمانهای دیگری در کنار آن بوده که در زمان قاجاریان از میان رفته اند . آنچه روشن است اینکه این خیابان برای گردش بوده و کارکرد بازرگانی نداشته است . مدرسه چهار باغ اصفهان مدرسه چهار باغ اصفهان یکی از زیباترین مدرسه های ایران و آواز قوی سبک اصفهانی در معماری اسلامی  است و در زمان شاه سلطان حسین ساخته شده است بازار اصفهان بازار اصفهان یکی از زیباترین بازارهای ایران است که در پشت قیصریه آغاز می شود و دارای دو اشکوب است.

 

مسجد امام خمینی (مسجد شاه)

مسجد-امام-خمینی-(مسجد-شاه)

دارای جلوخان و ایوان بسیار زیبا که اطراف ایوان پیچ تزینی است ، در زیر ایوان ورودی جلوخان ، مقرنس کاری ماهرانه و هنرمندانه ای کار شده که نظیرش کمتر دیده شده است . دو منار فوق العاده جالب و متناسب در سر در ایوان ورودی است و دو منار دیگر در اطراف ایوان جنوبی است که منتهی به یک گنبد خانه یا مقصوره ای کاملا زیبا می شود که در بالای آن گنبد دو پوسته فیروزه ای رنگ با نقوش اسلیمی آراسته شده است.

مسجد چهار ایوانی وحوض بزرگ مربع مستطیل در وسط دارد . اطراف سه ایوان شمالی و شرقی و غربی ، شبستانهایی که تماما از سقف تا بدنه دیوارها از کاشی مزین شده قرار گرفته است نقوش این کاشیها گل و بوته های سنتی همه دیوارهای شبستان با کاشی هفت رنگ آموده شده است.

گنبد بزرگ مسجد دو پوسته گسسته است ، معمار گنبد ، استاد فریدون نایینی است دیوارهای اطراف حیاط و شبتسانها دارای ازاره مرمرین است ، نقشه و ساختمان بنا ، هر دو نشان دهنده اعتقاد به سادگی اسلامی است و با توجه به خصوصیات سبک اصفهانی رد معماری اسلامی مفهومی بنیادی را بیان می کند که همانا برادری و برابری مسلمانان است که همگی از دسترسی بی واسطه به رحمت خداوندی برخوردار است شده اند.

کف مسجد پله یا نرده و یا صفه بلند ندارد و همه جا حرکت به راحتی انجام می گیرد . معمار مسجد استاد علی اکبر اصفهانی از معماران مشهور زمان صفویه است.

 

مسجد شیخ لطف الله

مسجد-شیخ-لطف-الله

به وسیله معمار بزرگ استاد محمد رضا اصفهانی در بین سالهای ۱۰۱۲ – ۱۰۲۸ هجری ساخته شد . این مسجد در ضلع شرقی میدان نقش جهان و درست مقابل عالی قاپو قرار دارد.گنبد زیبای دو پوسته آن که رنگ کرم دارد ، با اسلیمی های جالب تزیین شده است . جلوخان و سر در ورودی با کاشی تزیین شده ، ورودی مسجد چند پله از کف خیابان بلند تر است.

مسجد فاقد حياط است و می گویند مخصوص بانوان حرم پادشاهان صفوی بوده و زیر گنبد مقصوره آن یک پارچه کاشی کاری است و اطراف ایوان و محراب آن پیچ تزیینی به رنگ فیروزه ای است ، زیر گنبد آن ( آهیانه ) مانند کاسه ای واژگون است و نقش آن شبیه فرش مقبره صفی الدین اردبیلی است که به همین نام معروف است.

محراب با کاشی معرق بسیار نفیس تزیین شده است ، زیر زمین آن با تاقهای چهار بخش و هشت بخش پوشیده شده و بلندای آسمانه آن کوتاه است کتیبه بسیار زیبای آن در زیر گنبد کار خوشنویس بزرگ زمان ، علیرضا عباسی است.

 

عالی قاپو

عالی-قاپو

پادشاهان صفوی به ویژه شاه عباس تعداد کاخ در شهر اصفهان و شهرهای شمالی ایران مانند بهشهر و ساری به سبک اصفهانی در معماری ایرانی ساختند که خوشبختانه اکثر آنها هنوز باقی است . یکی از این کاخها عالی قاپو در غرب میدان نقش جهان است.

قسمت جلو آمده این کاخ دو طبقه و در قسمت پشت شش طبقه است . در اشکوب سوم بزرگترین اتاق ، ویژه به تخت نشستن شاه عباس بوده است.

اشکوب ششم ، ویژه پذیرایی رسمی پادشاه و جایگاه نوازندگان بوده است . بزرگترین تالار این ساختمان ، در این اشکوب است . همین تالار است که نزد مردم « اتاق موسیقی » نام گرفته است.

این کاخ به قسمتهای دیگر و از جمله کاخ چهل ستون راه داشته و در واقع ورودی مجموعه بناهای صفوی که در پشت کاخ عالی قاپو قرار داشتند ، می باشد ، شاه عباس و اطرافیان او در هنگام اعیاد و جشنها در ایوان ستون دار این کاخ به تماشای مردم و حرکات نمایشی که در میدان انجام می شد ، می نشسته است.

بنا از ابتدا توسط پلکان مارپیچی به طبقات بالا راه می یابد و تمامی اتاقها و ایوان آن دارای تزئینات نقاشی و تذهیب کاری بوده است . از نگارگر بزرگ و مشهور آن زمان رضا عباسی » و شاگردان او نگاره هایی بر در و دیوار این کاخ دیده می شود . نکته : در زمان شاه عباس دوم به اشکوب سوم آن ستاوندی رو به میدان با هیجده ستون از چوب چنار افزوده شد.

 

کاخ چهل ستون

کاخ-چهل-ستون

در وسط باغی که مربوط به مجموعه کاخ شاهی است و امروزه به نام باغ چهل ستون معروف است ، قرار دارد. این کاخ یک بار دچار آتش سوزی شد ولی شاه سلطان حسین مجددا آن را تعمیر و نوسازی کرده است.

این کاخ به طرف مشرق ساخته شده و در جلوی آن ایوانی سرپوشیده قرار گرفته که سقف آن بر روی ۱۸ ستون از چوب یک پارچه چنار استوار است ، ستونها دارای پایه سنگی به شکل شیر هستند ، چون تصویر ستونها به داخل حوض بزرگ مربع مستطیلی که در مقابل ایوان قرار دارد ، منعکس می شود.

این بنا شکل چهل ستون دارد ، لذا این کاخ به نام چهل ستون معروف شده است ، تزیینات دیوارها با نقاشی های زمان صفوی تزیین شده که بسیاری از آنها به مرور زمان تخریب شده است . در پشت ایوان تالار بزرگی است که دیوارهای اطراف آن شامل چندین صحنه نقاشی از جنگهای پادشاهان صفوی و همچنین نادرشاه است . این تالار مهمترین قسمت عمارت چهل ستون است و در اینجا پادشاهان صفوی بر تخت سلطنت جلوس می کردند و سفیران و میهمانان خارجی را به حضور می پذیرفتند.

 

مدرسه چهار باغ یا مدرسه مادر شاه 

مدرسه-چهار-باغ-یا-مدرسه-مادر-شاه 

این مدرسه که در خیابان چهارباغ قرار دارد ، توسط مادر شاه سلطان حسین ساخته شد . گنبد و مناره های آن یکی از شاهکارهای معماری ایران است. در سه چهار ایوانی بوده و در اطراف حجره هایی برای طلاب قرار دارد . در کنار این مدرسه بازارچه ای به نام بازارچه بلند قرار دارد که یک بازار سنتی صفوی است.

 

کاخ هشت بهشت

کاخ-هشت-بهشت کاخ-هشت-بهشت 

کاخ هشت بهشت یکی از کاخهای سلاطین صفوی است که در اوایل قرن یازدهم هجری قمری در زمان پادشاهی شاه سلیمان صفوی  به سبک اصفهانی در معماری ایرانی بنا شده است این کاخ در شمال بازارچه بلند واقع شده است . در آن به طرف چهار باغ روبه روی خیابان شیخ بهایی باز می شود.

پیش از این نیز گفته شد که در معماری کاخ ها و کوشک ها ، معماران تلاش داشتند تنوع پدید آورند و طرح آن را « پاجفت » یا « ناقرینه کار می کردند . مانند کوشک چهل ستون قزوین و دیگر کاخ ها ، در این کوشک نیز اتاق های گوناگون دیده می شود

عمارت کاخ هشت گوشی است که چهار ضلع آن بزرگ و چهار ضلع دیگرش کوچکتر است و از دو طبقه تشکیل شده است . طبقه اول دو متر از کف زمین بلند تر است . دو پلكان مرکب از ده پایه در دو سوی شرق و غرب آن قرار دارد.

از این پله ها وارد تالار بزرگ هشت گوش به نام هشتی می شوند که وسط آن حوض هشت گوشی ساخته شده است ، چهار ضلع بزرگ این تالار باز بوده و به ایوانهای اطراف راه داشته است و در چهار ضلع کوچک هشت گوش در هر طرف ، دو اطاق چهار گوش است ، اتاق های گرداگرد آن هیچکدام مانند هم نیستند.

طرح اشکوب همکف نیز با اشکوب بالا متفاوت است . سقف تالار هشتی گنبدی شکل است و در بالای گنبد قبه کوچکی است که دارای هشت دریچه مشبک است . اطاقهای طبقه فوقانی نیز هر یک دارای قبه کوچکتری است . در ایوان شمالی حوض چهار گوشی بوده که آب از فواره آن فوران می کرده و پس از ریختن در حوض از سنگ شیبداری به صورت آبشار سرازیر می شده است.

دور تا دور سکوهای سنگی اطراف عمارت جوی آبی وجود داشته که پس از گردش پیرامون بنا ، وارد نهر اصلی باغ می شده است . از اره های طبقه اول از سنگهای مرغوب پشم ساخته شده و جرزهای آن از آجر تراش است . آنطور که مورخان می گویند ، نرده های از چوب زنگار و قابها و چهارچوبها از نقره و جامهای بلور و شیشه های رنگارنگ ظریف ساخته شده بود و همه جا آیینه های بلورین در دیوارها به کار گرفته شده است.

در این تالارها اطاقهای آیینه کاری کاملی وجود داشته که هر اطاق از باشکوه ترین نوع خود در دنیا بوده است ، شاردن بازرگان و سیاح فرانسوی که در زمان شاه سلیمان چند سال در اصفهان به سر برده ، در باره این کاخ می گوید : « کاخ هشت بهشت در باغ بلبل قرار دارد . تمام سقف آن موزاییک بسیار عالی است.

بنا در دو طبقه و اطراف آن دالانها و غلام گردشها است . در این دالانها فضاهایی است که زیباترین و فرح انگیز ترین نقاط دنیا محسوب می شود و هر یک به وسیله منفذی که به آن نور می تابد روشن می شود .. هیچ یک از این نقاط از حیث شکل و ساختمان و تزیینات شبیه یکدیگر نیست هر جایی چیزهای تازه و گوناگون است.

 

مدرسه خان شیراز

مدرسه-خان-شیراز

مدرسه خان شیراز را استاد حسین شماعی شیرازی در سال ۱۰۲۴ ساخته است . در گرداگرد میانسرا حجره هایی است که همگی دارای یک ایوانچه هستند در اشکوب بالا فضای باز پشت رواق ها ، برای بحث بوده است . « مدرسه بزرگ ملاصدرا روی سر در مدرسه ساخته شده بود . یکی از ویژگی های طرح مدرسه ، این است که شمار برخی اندام های آن بر پایه اعداد مقدس بوده است ، شمار حجره های آن ۹۲ تا است که به حروف جمل ، نام مبارک پیامبر اسلام (ص)در می آید.

پنج مدرس و دوازده راهرو داشته برابر پنج تن و دوازده امام . راهرو هم فضایی است که انسان را به سویی هدایت می کند . دو اتاق و اتاق های درس خارج آن روی هم ۱۴ تا بوده ، با افزودن شماری از این اندام ها بر هم عدد آید . افزون بر آن چهار اتاق دیگر هم هست ، یعنی اتاق گیاه شناسی ، اتاق خادم ، اتاق چراغدار و اتاق مؤذن که روی هم آید ، که تعداد سوره های قرآن است . بدین گونه از این ساختمان ، هم کارکرد خود را می گرفتند و هم این چنین باورهای خود را نشان می داده اند.

 

ارسن کرمان

ارسن-کرمان

ارسن ابراهیم خان کرمان از دوره دوم شیوه اصفهانی بجا مانده است و در بر گیرنده بازار ، گرمایه ، آب انبار ، مدرس و خانه مدرس است ، بازار آن در انتهای بازار گنجعلی خان است و قیصریه نام دارد . که حجره های دو اشکوبه و بلندای در خوری دارد که در میانه آن « جلو خانه مدرسه و در ایگاه است ، کهن ترین کتیبه در مدرسه ابراهیم خان به سال ۱۲۳۲ قمری است ساختمان مدرسه دارای اتاق شاه نشین ، محراب و غرفه های گرداگرد آن است.

ساختمانی دو اشکوبه با یادگیری بلند و چهار سویه و آسمانة آن همانند پوشش تخت است که حمام ابراهیم خان در کنار مدرسه و بازار است و بسیار زیباست . در آسمانه آن چقدهای پنج او هفت کار شده است . معمار آن اشتباهی که معمار بزرگ سلطان محمد یزدی در کاربرد این چفد کرده بود ، نکرده است.

 

ارسن گنجعلی خان

ارسن-گنجعلی-خان

ارسن گنجعلی خان در کرمان در شیوه اصفهانی در سال ۱۰۰۵ تا ۱۰۳۴ به فرمان گنجعلی خان فرماندار شاه عباس در کرمان ساخته شد و معمار آن استاد محمد یزدی بوده ا است . این ارسن در برگیرنده مدرسه ، کاروانسرا ، حمام ، آب انبار ، ضرابخانه و مسجد است که همه ، گرداگرد یک میدان جای دارند . مدرسه گنجعلی خان در پهلوی شرقی میدان در سال ۱۰۰۷ ساخته شده است . کتیبه آن به خط علیرضا عباسی ، خوشنویس بنام زمان صفوی است . بر بام ساختمان دو حیاط است ، یکی از آن مدرسه و دیگری برای خادم آن.

 

باغ فین

باغ-فین

در کنار آثار و بناهای گوناگونی که در سراسر ایران و در دورانهای مختلف بنا شده ، باغهای ایرانی نیز جایگاه ویژه ای در آثار ایران دارند که بسیاری از آنها معروف و مشهور بوده و شرح و وصف آنها در کتابهای تاریخ و سفرنامه هایی که توسط جهانگردان و سیاحانی که از ایران بادید داشته اند  آمده است.

این باغها ، معمولا جزو فضاهای کاخها و یا خانه های اعیان و اشراف بودند که تعدادی از آنها هنوز باقی است معروفترین این باغها ، چهار باغ اصفهان ، باغ ارم شیراز ، باغ دولت آباد یزد ، باغ ماهان کرمان و باغ فین کاشان است ، این باغ در روستایی به همین نام در نزدیکی کاشان قرار دارد.

طراوت و زیبایی این باغ مربوط به چشمه پر آبی به نام سلیمانیه است که تقریبا در جنوب آن قرار دارد . آب زلال این چشمه در حوضهای سنگی و آب نماها و جویهایی که با زیبای و نظم خاصی در چهار جهت اصلی و اطراف باغ کشیده شده اند ، جاری است.

آب نماها با کاشی فیروزه ای و فواره های سنتی که به فاصله های معین در وسط آنها قرار دارند جاذبه ویژه ای به این باغ داده اند همچنین سروهای بلند و سر سبز و کهن ایرانی در چهار باغچه بزرگ باغ جلوه ای استثنایی به این باغ ایرانی داده اند به طوری که تقریبا همه افرادی که به کاشان مسافرت می کنند و همچنین بازدیدکنندگان خارجی حتما از این باغ بازدید دارند.

این محل یکی از تفریحگاه های عصر مردم کاشان نیز هست . اطراف باغ دارای دیوار بلندی است و در محوطه باغ چند بنای تاریخی قرار دارد که مهمترین آنها یکی کاخ شاه عباس صفوی است که در وسط باغ قرار گرفته و سبک بناهای صفوی را دارد و دیگر ، کاخی است که به دستور فتحلیشاه قاجار نظیر کاخ اول در کنار باغ ساخته شده است در وسط این دو کاخ حوض سنگی ساخته شده که آب چشمه سلیمانیه چون چشمهای جوشان از وسط آن می گذرد.

از بناهای معروف دیگر این باغ حمام فین است که در کنار دیوار باغ به شیوه حمام های قدیمی ایران ساخته شده است . این حمام شاهد یکی از مهمترین وقایع تاریخ بوده است یعنی قتل میرزا تقی خان امیر کبیر از نامدارترین مردان تاریخ ایران به دستور ناصرالدین شاه قاجار که پادشاهی نالایق و بی کفایت بود . مدرسه و مسجد آقا بزرگ کاشان مدرسه و مسجد آقا بزرگ کاشان در دوره شیوه اصفهانی در سال ۱۳۶۸ ساخته شد و چند ویژگی دارد.

یکی اینکه گنبد آن روی ستاوند ساخته شد و گنبد خانه ، فضایی باز است . دیگر اینکه مدرسه آن در زیر مهتابی جلوی در آیگاه از مسجد جداشده و نیم اشکوب هم از باغچال یا گودال باغچه که گرداگرد آن حجره ها جای دارند ، بالاتر است . بدینگونه ، ، سه بخش اصلی بناء یعنی مسجد ، مدرسه و شبستانهای زیر زمینی در ارتباط با هم و جدا از هم هستند . این بنا دارای کار بندی و یزدی بندی ها بسیار زیباست.

نتیجه گیری

باید توجه داشت که قبل از اصفهان ، شهر قزوین پایتخت پادشاهان صفوی بود و شاه طهماسب اول جانشین شاه اسماعیل ، کاخ بزرگی در قزوین با پوشش کاشی معرق ساخت که نام عالی قاپو داشت لکن بر اثر زمین لرزه شدید بکلی ویران شد ، حکومت صفوی با شاه اسماعیل که مردی جسور و مشهور بود شروع شد.

در عهد او بسیاری از هنرمندان و صنعتگران به دربار او آمدند و بناهای بسیاری ساخته شد که اغلب آنها خراب شدند . دو اثر مربوط به دوران حکومت او در اصفهان موجود است که یکی مسجد علی و دیگری مسجد هارون ولایت است در ابتدای حکومت صفوی به شیوه آذری از دوران تیموری دنبال می شد.

لكن پادشاهان صفوی که با کشورهای اروپایی و کشورهایی که در همسایگی و نزدیک ایران بودند مانند هند و ترکیه کنونی که به نام کشور عثمانی خوانده می شود ، ارتباطی داشتند ، تجمل و زیباپرستی و جلال و شکوه را به ویژه از عثمانیان در بناهای ایرانی به سبک اصفهانی در معماری ایرانی  به کار بردند ، بدون آنکه تقلیدی صرف از هندیها و عثمانیان داشته باشند ، به همین جهت ، بر تزیینات بناها از هر لحاظ افزودند.

با ظهور شاه عباس اول ، عصر زرین معماری صفوی آغاز شد و و به علت علاقه وافر او به هنر و غرور و بلندپروازیهایی که داشت و با کمک ثروتی که فراهم کرده بود ، دوران تازه ای را در معماری ایران آغاز کرد.

این دوره از معماری گرچه درخشانترین عصر معماری نبوده ولی عصر اعتلای آخرین نمایش معماری اسلامی ایران است . چه بعد از آن ، معماری ایران هرگز شکوفا نشد و حتی به فراموشی سپرده شد . شاه عباس بناهای بسیار و گوناگونی به ویژه کاروانسراهای متعدد را در سراسر ایران احداث کرد و چون اصفهان پایتخت بود در آنجا آبادانی بسیار کرد.

یکی از مورخان می گوید ، در زمان او « اصفهان ۱۶۲ مسجد و ۴۸ مدرسه و ۱۸۲ کاروانسرا و ۲۷۳ گرمابه داشته میدان بزرگ مرکزی اصفهان که نام نقش جهان دارد که همه به سبک اصفهانی در معماری ایرانی ساخته شده و  یکی از شاهکارهای معماری ایران و جهان است . این میدان علاوه بر بناهای زیبایی که در اطراف آن ساخته شده محل سان و رژه و نمایش گوناگون در اعیاد و روزهای ویژه بوده است.

منابع:

سبک شناسی معماری ایرانی

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonتماس