کاشی مزار
یکی از مهمترین مصالح تزئینی که در معماری سنتی ایرانی و فضا های تاریخی کاربرد فراوانی دارد، کاشی است. کاشی ایرانی یا همان کاشی سنتی به دلیل کیفیت بالا، طرح های متنوع و رنگبندی زیبایی که دارد از گذشته تا کنون در فضاهای متنوعی اعم از زیارتگاه ها، آرامگاه ها و مساجد مورد استفاده قرار میگرفت و به آن کاشی مسجدی نیز میگفتند.
نوعی از این کاشی که به طور ویژه برای تزیین قبور، سنگ مزارها و بناهایی هایی با کاربری آرامگاه ساخته میشود، کاشی مزار (Grave Tile) نام دارد. کاشی مزار معمولاً در رنگهای ملایم و ملیحی همچون آبی فیروزهای، سبز، سفید و گاه خطوط مشکی تولید میشود و نقشها و نوشته های آن سرشار از حس احترام، آرامش و یاد بود در فضا است. در ادامه به بررسی تاریخچه، ویژگیها، طرحها و نمونه های شاخص کاشی مخصوص مزار در ایران خواهیم پرداخت.
تاریخچه کاشی مزار
تاریخچه کاشی مزارتاریخچه کاشی مزار در ایران به قرون اولیه ی ورود اسلام به کشورمان باز میگردد. در این دوران، هنرمندان ایرانی از ترکیب هنر کاشیکاری و خطاطی برای آراستن قبور بزرگان، علما و شعرا استفاده میکردند. نخستین نمونههای شناخته شدهی کاشی مزار را میتوان در شهرهایی چون نیشابور، ری و تبریز مشاهده کرد.
در دورهی سلجوقی و ایلخانی، کاشیهای لعاب دار با رنگهای فیروزه ای و لاجوردی در تزئین مزارها رواج یافتند. از آنجایی که در دورهی صفوی، هنر کاشیکاری به اوج خود رسید، کاشی مذهبی مزار نیز با طرح های پیچیده تر، خطاطی های هنرمندانه و لعاب های براق در مقبرههایی چون مزار حافظ و سعدی جلوهای تازه یافت. امروزه نیز این نوع کاشی با حفظ اصالت سنتی، اما با مواد اولیه ی مقاوم تر و لعاب های مدرن، در ساخت و مرمت مزارها مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگی های کاشی مزار
ویژگی های کاشی مزارکاشی مزار دارای ویژگی های مثبت فراوانی است که باعث میشود این کاشی علاوه بر کاربری خوبی که در آرامگاه ها و یا سنگ مزار دارد، در دیگر فضاها نیز نقش آفرینی خوبی داشته باشد. در ادامه به برخی از ویژگی های کاشی مخصوص مزار خواهیم پرداخت:
مقاومت بالا در برابر شرایط جوی متنوع
از آنجایی که کاشی مزار همواره در معرض شرایط متنوع آب و هوایی نظیر بارش باران و تابش نور آفتاب است، باید دارای مقاومت بالایی در برابر این شرایط باشد. به همین خاطر این نوع کاشی را با استفاده از مواد اولیه درجه یک و لعاب هایی مقاوم میسازند تا در برابر رطوبت، حرارت، سایش و ضربه مقاوم باشند.
سهولت در شست و شو
لعاب با کیفیت و شیشه ای کاشی مزار باعث میشود شست و شوی این کاشی به سهولت انجام شود. همچنین از آنجایی که این لعاب بسیار با کیفیت است، کاشی مزار جذب آلودگی بسیار پایینی خواهد داشت و در نتیجه نیاز کمتری نیز به شست و شو پیدا خواهد کرد.
دوام و ماندگاری بالا
یکی از مهم ترین ویژگی های کاشی مزار دوام و ماندگاری بالای این کاشی است. از آنجایی که کاشی مخصوص مزار در معرض تردد فراوانی است باید از جنس سفال با کیفیت و یا پرسلان تهیه شود تا دوام و ماندگاری بالایی داشته باشد. این ماندگاری سبب میشود سنگ مزار کمتر نیاز به تعویض و یا تعمیر داشته باشد و در هزینه ها نیز صرفه جویی شود.
رنگ های آرامش بخش و نمادین
در ساخت کاشی مزار یکی از مهم ترین مسائلی که باید مورد توجه قرار گیرد رنگ مناسب است. در بیشتر مواقع سنگ یا کاشی مزار به رنگ سفید و یا مرمری ساخته میشود اما آن دسته از کاشی مخصوص مزار که به منظور تزئین مزار ساخته میشوند دارای رنگ هایی زیبا و نمادین و آرامش بخش هستند که شامل آبی، سبز و فیروزه ای میشود.
کاربردهای متنوع
از دیگر ویژگی های کاشی مزار میتوان به کاربرد های متنوع این نوع کاشی اشاره کرد. کاشی مخصوص مزار علاوه بر تزئین قبور، در ساخت دیواره ها، طاق نماها، ستون ها و کتیبه های آرامگاهی نیز کاربرد دارد و به خوبی ایفای نقش میکند. امروزه بسیاری از امام زادهها و مزار های فرهنگی برای تزئین و ساخت از این نوع کاشی بهره میبرند.
“به نقل از خبرگزاری ایسنا: کتیبه و کاشیکاریهای ایوان مزار مولانا در تایباد مرمت شد.”
طرحهای کاشی مزار
طرحهای کاشی مزارطرح کتیبهای (خطاطی):
یکی از متداول ترین و پرطرفدار ترین طرح های کاشی مزار طرح کتیبه ای است که آیات قرآن، اشعار عرفانی یا نام متوفی بر روی آن نوشته میشود. زمینه ی این کاشی معمولاً به رنگ آبی روشن یا سفید بوده و خطاطی های آن با رنگهای مشکی یا طلایی برجسته میشوند.
طرح گل و بوته:
این طرح ها که برگرفته از طبیعت و نمادی از زندگی و جاودانگی هستند در طراحی کاشی مزار کاربرد های فراوانی دارند. استفاده از گل های شاه عباسی، نرگس و زنبق در طراحی کاشی مزار بسیار رایج است.
طرح هندسی:
از دیگر نقوش کاشی مزار میتوان به نقوش هندسی منظم و تکرار شونده اشاره کرد که نماد بی نهایت و نظم الهی در هنر اسلامی اند و در تزئین مساجد و زیارتگاه ها نیز کاربرد دارند.
طرح اسلیمی و ختایی:
طرح های اسلیمی و ختایی نیز از طرح های متداول کاشی مزار هستند. این طرح ها با خطوط منحنی و زیبای خود، پیوستگی و حرکت روح را تداعی میکنند و اغلب با لعاب های فیروزه ای و لاجوردی اجرا میشوند.
نمونههای کاشی مزار در ایران
نمونههای کاشی مزار در ایران- مزار حافظ: یکی از شاخص ترین بناهای دارای کاشی مزار در ایران آرامگاه حافظ واقع در شیراز است. این بنا با کاشی مخصوص مزار تزئین شده و حس و حال و جلوه ای منحصر به فرد دارد.
- مزار شیخ صفیالدین اردبیلی: از دیگر نمونه های کاشی مزار میتوان به تزئینات مزار شیخ صفی الدین اردبیلی اشاره کرد. این مزار با کاشی های زیبای سفید و فیروزه ای تزئین شده و جلوه ای به یاد ماندنی به وجود آورده است.
- مزار عطار نیشابوری: در ساخت مزار عطار در نیشابور نیز از کاشی هایی به رنگ آبی و فیروزه ای که با تکنیک معرق اجرا شده اند استفاده شده است. این کاشی ها در کنار سنگ های سفید این بنا جلوه ای زیبا و دلنشین به وجود آورده اند.
خرید کاشی مزار
خرید کاشی مزاربا بیش از پنجاه سال تجربه در تولید وعرضه کاشی سنتی ایرانی و همچنین کاشی مراکشی، آرچی لِرن پیشگام در طراحی و تولید کاشی مخصوص مزار با الهام از هنر اصیل ایرانی است. این کاشی ها با ترکیب رنگ های آرامش بخش، طرح های سنتی و لعاب مقاوم، مناسب برای استفاده در مزارها، آرامگاه ها، امامزاده ها و فضاهای مذهبی هستند و میتوانند جلوه ای فوق العاده به این فضاها داده و به عنوان متریال تزئینی استفاده شوند.
📞 شما نیز میتوانید جهت مشاوره تخصصی، استعلام قیمت و خرید کاشی مزار با شماره 09120135066 تماس حاصل فرمایید و از مشاره رایگان مشاورین خبره ما بهره مند شوید.
به عنوان یک معمار با تجربه، وظیفه خودم میدونم که تجربیاتم رو در اختیار عزیزانی که به این حوزه علاقه دارند قرار بدم و در این مسیر راهنماییشون کنم.
بدون دیدگاه