کاشی مقبره چیست؟
یکی از مهم ترین مصالحی که در فضاهای سنتی و در معماری گذشته به عنوان عنصری تزئینی مورد استفاده قرار میگرفته متریال کاشی سنتی بوده است. این نوع کاشی که به دلیل کاربرد های فراوانی که در بناهای مذهبی دارد، معمولا به عنوان کاشی مسجدی نیز شناخته میشود در ساخت و تزئین فضاهایی مانند مقبره شعرا و پادشاهان مورد استفاده قرار میگرفته و به همین دلیل به آن کاشی مقبره (Tomb Tile) نیز گفته میشود.
کاشی مخصوص مقبره معمولا به رنگ های آبی فیروزه ای و سبز ساخته میشود و دارای طرح های متنوعی است که هرکدام حس و حالی را به فضا منتقل میکنند. همچنین این کاشی دارای ویژگی ها و مزایای فراوانی است که باعث افزایش کاربری آن در فضاهای متنوعی میشود. در ادامه به بررسی کامل تر ویژگی ها و نمونه های کاشی مقبره در ایران خواهیم پرداخت.
“به نقل از ویکی پدیا: کاشی هفترنگ نوع کاشی است که اکثرأ در مساجد، عبادت گاهها و مقبرهها همچنان منازل شخصی بکار میرود که از شهرت بسیار خوبی برخوردار است.”
تاریخچه کاشی مقبره
تاریخچه کاشی مقبرههمانطور که میدانید تاریخچه ساخت انواع کاشی در ایران به دوران باستان باز میگردد. کاشی مقبره نیز اولین بار در فضاهایی همچون گنبد قابوس گرگان به کار رفت. در آن زمان با تولید اولین کاشیهای بدون لعاب و استفاده از آن در انواع فضاها از جمله مقبره فضاها را تزئین میکردند. اما استفاده از کاشی مخصوص مقبره به شکل امروزی و به صورت لعاب دار در دوره سلجوقیان شکل گرفت و از نمونه های آن میتوانیم به گنبد سرخ در مراغه اشاره کنیم.
بعد از ورود اسلام به ایران و رونق هنر کاشیکاری در دوره صفوی در اصفهان نیز تاریخچه کاشی مقبره به شکلی که در بناهایی مانند مقبره حافظ قابل مشاهده است، رقم خورد. در این دوره، استفاده از کاشیهای سبز و فیروزهای در بسیاری از مقبرهها رایج شد و هنرمندان کاشی کار با تکنیکهای متنوعی اعم از معرق و هفت رنگ کاشی مخصوص مقبره را طراحی و تولید میکردند.
امروزه نیز از کاشی مقبره برای تزئین مقبره ها، آرامگاه ها و امام زادهها به اشکال متنوع بهره میبرند.
ویژگیهای کاشی مقبره
ویژگیهای کاشی مقبرهیکی از مهم ترین مواردی که در شناخت هرچه بیشتر و بهتر کاشی مقبره باید مورد بررسی قرار گیرد ویژگی های کاشی مذهبی مقبره است:
- ضد آب بودن: ضد آب بودن یکی از ویژگی هایی است که با استفاده از آن میتوان از کاشی مقبره در فضاهای باز مانند حیاط ها و صحن های آرامگاه ها استفاده نمود. این نوع کاشی قابلیت جذب آب بسیار پایینی دارد و به همین دلیل به راحتی قابل شستشو است.
- سهولت در نظافت: کاشی مقبره به دلیل رویه لعاب دار و با کیفیتی که دارد به راحتی و سهولت نظافت میشود و به همین دلیل دارای ماندگاری طولانی ای نیز هست. رویه لعاب دار کاشی ها باعث ایجاد سطحی صاف و صیقلی میشود که باعث سهولت در نظافت میشوند.
- دوام و ماندگاری بالا: یکی از مهم ترین ویژگی های کاشی نوشته مخصوص مقبره دوام و ماندگاری بالای آن است. همانطور که قابل مشاهده است نمونه های این کاشی در مقبره هایی مانند مقبره سعدی قابل مشاهده است که کیفیت خود را از دست نداده و ماندگاری بالایی دارند.
- رنگهای ملیح: از دیگر ویژگی های کاشی مقبره میتوان به رنگ های مورد استفاده در آن اشاره کرد. درساخت این کاشی معمولا از رنگ های ملایمی همچون آبی و سبز فیروزه ای بهره میگیرند که باعث ایجاد حس بهتر در فضای آرامگاه شود. این رنگ ها در ترکیب با طرح های سنتی و یا خطاطی ها جلوه ای زیبا و بی نظیر در کاشی مقبره به وجود می آورند.
- کاربردهای متنوع: این کاشی میتواند علاوه بر کاربری خوبی که در مقبره دارد، دارای کاربرد های فراوانی از جمله آرامگاه ها، زیارتگاه ها، مساجد و بناهای تاریخی باشد. از آنجایی که این کاشی به روش های سنتی و با جنس های مقاومی همچون پرسلان تهیه میشود استفاده از آن در فضاهای پرتردد نیز بسیار هوشمندانه است.
طرح های کاشی مقبره
طرح های کاشی مقبره- طرح گل و مرغ: یکی از شاخصترین طرح های کاشی مقبره که جلوه ای شاعرانه و دلانگیز دارد و از باغ های ایرانی الهام گرفته شده است طرح گل و مرغ است. این طرح معمولا شامل نقش پرندگان و گیاهان در هم پیچیده است و برای مقبره شعرا بسیار پرکاربرد است.
- طرح هندسی: در کاشی مقبره، استفاده از نقوش هندسی منظم و متقارن بسیار رایج است. این طرح با نظم و الگوی تکرار شونده ای که دارد، در کاشی مقبره یادآور جهان بی نهایت و زندگی ابدی است. استفاده از این طرح نیز در انواع مقبره های تاریخی قابل مشاهده است.
- طرح کتیبه: یکی از طرح های کاشی مقبره که در مساجد و زیارتگاه ها نیز کاربرد های فراوانی دارد طرح کتیبه یا همان خوشنویسی است. طرح کتیبه این کاشی معمولا دارای زمینه ای به رنگ آبی، فیروزه ای یا سفید است و خطاطی های روی آن با رنگ های مشکی و سورمه ای نوشته میشوند.
- طرح اسلیمی: یکی از رایج ترین طرح های کاشی مقبره طرح اسلیمی است. این نقوش معمولا با استفاده از تکنیک هایی مانند تقارن و تکرار ساخته میشوند و دارای رنگ های متنوعی هستند. این نوع کاشی معمولا کاربری فراوانی در ساخت مقبره دارد.
نمونههای کاشی مقبره
نمونههای کاشی مقبرهاز آنجایی که در هر شهری انسان های مشهور و فرهیخته فراوانی وجود داشته است، نمونه های کاشی مقبره نیز در بیشتر شهر های ایران قابل مشاهده است. در ادامه به برخی از نمونه های این کاشی اشاره خواهیم کرد:
مقبره یحیی ابن زید
یکی از مقبره هایی زیبا در شهر جاجرم واقع در خراسان شمالی است که دارایی گنبدی فیروزه متشکل از کاشی مقبره است که جلوه ای بی نظیر به بنای مقبره داده است. در این مقبره از کاشی های معرق و لعابدار استفاده شده است که هویت تاریخی و فرهنگی خاصی به مقبره میبخشد.
آرامگاه شاه عباس
شاه عباس نیز یکی از پادشاهان تاثیرگذار ایرانی است که در دوره صفوی حکومت میرده و تاثیر بسزایی در رونق هنر کاشیکاری داشته است. مقبره شاه عباس در شهر اصفهان و در مسجد جامع قرار دارد. این مقبره دارای تزئیناتی با شکوه از کاشی مقبره است و فضایی شناخته شده برای مسافران و گردشگران به شمار میرود.
آرامگاه شمس تبریزی
از مهم ترین نمونه های کاشی مقبره در غرب کشور میتوان به آرامگاه شاعر بزرگ شمس تبریزی اشاره کرد. آرامگاه این شاعر بزرگ واقع در شهر خوی و در استان آذرباجان غربی است. این بنای فرهنگی دارای نمونه های زیبا و منحصر به فردی از کاشی مقبره است که چشم هر بیننده ای را مجذوب خود میکند.
آرامگاه نادرشاه
از دیگر نمونه های کاشی مقبره میتوان به آرامگاه نادرشاه افشار یا باغ نادری در مشهد اشاره کرد. این آرامگاه طراحی بسیار غنی و دقیقی دارد و از مهم ترین بناهای تاریخی شهر مشهد به شمار میرود.
خرید کاشی مقبره
خرید کاشی مقبرهبا بیش از پنجاه سال تجربه در هنر کاشی کاری، آرچی لرن پیشگام طراحی و تولید کاشی مقبره با الهام از هنر اصیل ایرانی است. این کاشیها با رنگها و طرحهای متنوع، لعاب مقاوم و دوام بالا، مناسب برای مقبرهها، امامزادهها و فضاهای مذهبی و فرهنگی هستند. 📞 جهت مشاوره، استعلام قیمت و خرید کاشی مقبره با شماره ۰۹۱۵۳۰۶۹۶۸۸تماس حاصل کنید.
به عنوان یک معمار با تجربه، وظیفه خودم میدونم که تجربیاتم رو در اختیار عزیزانی که به این حوزه علاقه دارند قرار بدم و در این مسیر راهنماییشون کنم.
بدون دیدگاه